Vijf redenen voor het einde van beschavingen

In het bestaan van de mensheid zijn er al veel beschaving gekomen en gegaan. Denk bijvoorbeeld aan het Romeinse Rijk, de Maya beschaving of het Egypte van de farao’s. Het blijkt dat deze beschavingen op het einde van hun tijden allemaal aan dezelfde kenmerken voldeden.

Jared Diamond wordt op dit gebied als een expert gezien en heeft hierover een uitgebreid boek geschreven: Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed. Ik heb zijn theorie hieronder proberen kort samen te vatten. Het is een lastiger stuk dan jullie van mij gewend zijn, maar dat komt omdat het vooral heel theoretisch is.

Chichen_Itza_3

Volgens Diamond is er een lijst van vijf dingen waardoor beschavingen onderuit kunnen gaan.

Allereerst is er bijna altijd sprake van een menselijke impact op de omgeving en natuur. Vaak worden hierbij belangrijke natuurlijke bronnen (onbewust) uitgeput of zelfs vernietigd. Landbouwgrond erodeert bijvoorbeeld doordat er teveel hout gekapt wordt.

Daarnaast is er vaak ook klimaatverandering gaande ten opzichte van het klimaat waarin de samenleving groot werd. Als de beschaving namelijk afhankelijk is van smeltwater van een gletsjer voor de irrigatie, dan heeft het grote impact wanneer deze verdwijnt. Of wanneer er juist te veel water valt en er niet genoeg afwatering is.

Verder zijn de relaties die de beschaving heeft met bevriende beschavingen ook erg belangrijk. Deze handelspartners kunnen een reden zijn geweest voor het groot worden van de samenleving. Als die relaties veranderen, of als de bevriende samenleving minder kan bijdragen, dan is een belangrijke basis van de groei ook weg. Bij het wegvallen, valt de basis dus ook weg.

Ook de relaties met vijandige beschavingen zijn van belang. Gevechten en oorlogen zorgen ervoor dat burgers van de samenleving sterven en dat grondstoffen worden besteed aan oorlogvoering. Ook kunnen deze vijanden ervoor zorgen dat bepaalde essentiële grondstoffen niet bereikbaar zijn. Zo zorgden de Inuit ervoor dat de Noormannen op Groenland niet bij de fjorden konden komen waar ze zeehonden konden vangen wanneer dat nodig was.

Als laatste zijn ook politieke, sociale, economische en culture factoren van belang. Deze factoren verschillen van samenleving tot samenleving en hebben invloed op hoe de beschaving zijn milieuproblemen waarneemt en of die er iets aan gaat doen. Deze milieuproblemen geven namelijk vaak de doorslag bij de ondergang van een samenleving.

 

Dat deze milieuproblemen vaak de doorslag geven lijkt misschien in eerste instantie raar, maar een goede analogie hiervoor is die van bacteriën in een kweekschaaltje. Deze bacteriën blijven zich vermenigvuldigen en er is niets aan de hand, totdat het schaaltje vol is. Dan raken namelijk de voedingsstoffen snel op en klapt de kolonie van bacteriën in elkaar.

 

Hooguit een paar decennia nadat een beschaving zijn piek heeft bereikt qua welvaart of macht, valt deze uit elkaar. De kans op ineenstorten wordt vergroot wanneer de vraag naar middelen niet aansluit bij de middelen die beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld als er meer eten nodig is dan er geproduceerd kan worden of wanneer er een grotere vraag naar olie is dan er olie opgepompt kan worden. Dit niet aansluiten van vraag en aanbod komt vaak voort uit de impact van de samenleving op zijn omgeving en de andere punten hierboven.

 

Eigenlijk is de kern vrij simpel: een samenleving valt in elkaar als de vraag vanuit de samenleving naar bepaalde middelen/dingen niet aansluit of kan aansluiten bij wat de samenleving kan leveren.

Dat maakt het scenario over olietekorten ineens toch wat angstaanjagender…

 

Als je nou graag liever een filmpje kijkt over dit onderwerp waarin wat extra concrete uitleg wordt gegeven, dan moet je even naar dit TED-talk filmpje kijken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: